增支部第404經（Aṅguttara Nikāya 4.196 / 20. Mahāvagga / Sāḷhasutta）

Aṅguttara Nikāya 4.196

20. Mahāvagga

Sāḷhasutta

Ekaṁ samayaṁ bhagavā vesāliyaṁ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṁ.

Atha kho sāḷho ca licchavi abhayo ca licchavi yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinno kho sāḷho licchavi bhagavantaṁ etadavoca:

“Santi, bhante, eke samaṇabrāhmaṇā dvayena oghassa nittharaṇaṁ paññapenti—

sīlavisuddhihetu ca tapojigucchāhetu ca.

Idha, bhante, bhagavā kimāhā”ti?

“Sīlavisuddhiṁ kho ahaṁ, sāḷha, aññataraṁ sāmaññaṅganti vadāmi.

Ye te, sāḷha, samaṇabrāhmaṇā tapojigucchāvādā tapojigucchāsārā tapojigucchāallīnā viharanti, abhabbā te oghassa nittharaṇāya.

Yepi te, sāḷha, samaṇabrāhmaṇā aparisuddhakāyasamācārā aparisuddhavacīsamācārā aparisuddhamanosamācārā aparisuddhājīvā, abhabbā te ñāṇadassanāya anuttarāya sambodhāya.

Seyyathāpi, sāḷha, puriso nadiṁ taritukāmo tiṇhaṁ kuṭhāriṁ ādāya vanaṁ paviseyya.

So tattha passeyya mahatiṁ sālalaṭṭhiṁ ujuṁ navaṁ akukkuccakajātaṁ.

Tamenaṁ mūle chindeyya;

mūle chetvā agge chindeyya;

agge chetvā sākhāpalāsaṁ suvisodhitaṁ visodheyya;

sākhāpalāsaṁ suvisodhitaṁ visodhetvā kuṭhārīhi taccheyya;

kuṭhārīhi tacchetvā vāsīhi taccheyya;

vāsīhi tacchetvā lekhaṇiyā likheyya;

lekhaṇiyā likhitvā pāsāṇaguḷena dhoveyya;

pāsāṇaguḷena dhovetvā nadiṁ patāreyya.

Taṁ kiṁ maññasi, sāḷha,

bhabbo nu kho so puriso nadiṁ taritun”ti?

“No hetaṁ, bhante”.

“Taṁ kissa hetu”?

“Asu hi, bhante, sālalaṭṭhi bahiddhā suparikammakatā anto avisuddhā.

Tassetaṁ pāṭikaṅkhaṁ—sālalaṭṭhi saṁsīdissati, puriso anayabyasanaṁ āpajjissatī”ti.

“Evamevaṁ kho, sāḷha, ye te samaṇabrāhmaṇā tapojigucchāvādā tapojigucchāsārā tapojigucchāallīnā viharanti, abhabbā te oghassa nittharaṇāya.

Yepi te, sāḷha, samaṇabrāhmaṇā aparisuddhakāyasamācārā aparisuddhavacīsamācārā aparisuddhamanosamācārā aparisuddhājīvā, abhabbā te ñāṇadassanāya anuttarāya sambodhāya.

Ye ca kho te, sāḷha, samaṇabrāhmaṇā na tapojigucchāvādā na tapojigucchāsārā na tapojigucchāallīnā viharanti, bhabbā te oghassa nittharaṇāya.

Yepi te, sāḷha, samaṇabrāhmaṇā parisuddhakāyasamācārā parisuddhavacīsamācārā parisuddhamanosamācārā parisuddhājīvā, bhabbā te ñāṇadassanāya anuttarāya sambodhāya.

Seyyathāpi, sāḷha, puriso nadiṁ taritukāmo tiṇhaṁ kuṭhāriṁ ādāya vanaṁ paviseyya.

So tattha passeyya mahatiṁ sālalaṭṭhiṁ ujuṁ navaṁ akukkuccakajātaṁ.

Tamenaṁ mūle chindeyya;

mūle chinditvā agge chindeyya;

agge chinditvā sākhāpalāsaṁ suvisodhitaṁ visodheyya;

sākhāpalāsaṁ suvisodhitaṁ visodhetvā kuṭhārīhi taccheyya;

kuṭhārīhi tacchetvā vāsīhi taccheyya;

vāsīhi tacchetvā nikhādanaṁ ādāya anto suvisodhitaṁ visodheyya;

anto suvisodhitaṁ visodhetvā lekhaṇiyā likheyya;

lekhaṇiyā likhitvā pāsāṇaguḷena dhoveyya;

pāsāṇaguḷena dhovetvā nāvaṁ kareyya;

nāvaṁ katvā phiyārittaṁ bandheyya;

phiyārittaṁ bandhitvā nadiṁ patāreyya.

Taṁ kiṁ maññasi, sāḷha,

bhabbo nu kho so puriso nadiṁ taritun”ti?

“Evaṁ, bhante”.

“Taṁ kissa hetu”?

“Asu hi, bhante, sālalaṭṭhi bahiddhā suparikammakatā, anto suvisuddhā nāvākatā phiyārittabaddhā.

Tassetaṁ pāṭikaṅkhaṁ:

‘nāvā na saṁsīdissati, puriso sotthinā pāraṁ gamissatī’”ti.

“Evamevaṁ kho, sāḷha, ye te samaṇabrāhmaṇā na tapojigucchāvādā na tapojigucchāsārā na tapojigucchāallīnā viharanti, bhabbā te oghassa nittharaṇāya.

Yepi te, sāḷha, samaṇabrāhmaṇā parisuddhakāyasamācārā parisuddhavacīsamācārā parisuddhamanosamācārā parisuddhājīvā, bhabbā te ñāṇadassanāya anuttarāya sambodhāya.

Seyyathāpi, sāḷha, yodhājīvo bahūni cepi kaṇḍacitrakāni jānāti;

atha kho so tīhi ṭhānehi rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅganteva saṅkhaṁ gacchati.

Katamehi tīhi?

Dūrepātī ca, akkhaṇavedhī ca, mahato ca kāyassa padāletā.

Seyyathāpi, sāḷha, yodhājīvo dūrepātī;

evamevaṁ kho, sāḷha, ariyasāvako sammāsamādhi hoti.

Sammāsamādhi, sāḷha, ariyasāvako yaṁ kiñci rūpaṁ atītānāgatapaccuppannaṁ ajjhattaṁ vā bahiddhā vā oḷārikaṁ vā sukhumaṁ vā hīnaṁ vā paṇītaṁ vā yaṁ dūre santike vā sabbaṁ rūpaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya passati.

Yā kāci vedanā …

yā kāci saññā …

ye keci saṅkhārā …

yaṁ kiñci viññāṇaṁ atītānāgatapaccuppannaṁ ajjhattaṁ vā bahiddhā vā oḷārikaṁ vā sukhumaṁ vā hīnaṁ vā paṇītaṁ vā yaṁ dūre santike vā, sabbaṁ viññāṇaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya passati.

Seyyathāpi, sāḷha, yodhājīvo akkhaṇavedhī;

evamevaṁ kho, sāḷha, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti.

Sammādiṭṭhi, sāḷha, ariyasāvako ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ pajānāti …pe… ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ pajānāti.

Seyyathāpi, sāḷha, yodhājīvo mahato kāyassa padāletā;

evamevaṁ kho, sāḷha, ariyasāvako sammāvimutti hoti.

Sammāvimutti, sāḷha, ariyasāvako mahantaṁ avijjākkhandhaṁ padāletī”ti.

Chaṭṭhaṁ.