增支部第653經（Aṅguttara Nikāya 5.167 / 17. Āghātavagga / Codanāsutta）

Aṅguttara Nikāya 5.167

17. Āghātavagga

Codanāsutta

Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi:

“codakena, āvuso, bhikkhunā paraṁ codetukāmena pañca dhamme ajjhattaṁ upaṭṭhāpetvā paro codetabbo.

Katame pañca?

Kālena vakkhāmi, no akālena;

bhūtena vakkhāmi, no abhūtena;

saṇhena vakkhāmi, no pharusena;

atthasaṁhitena vakkhāmi, no anatthasaṁhitena;

mettacitto vakkhāmi, no dosantaro.

Codakena, āvuso, bhikkhunā paraṁ codetukāmena ime pañca dhamme ajjhattaṁ upaṭṭhāpetvā paro codetabbo.

Idhāhaṁ, āvuso, ekaccaṁ puggalaṁ passāmi akālena codiyamānaṁ no kālena kupitaṁ, abhūtena codiyamānaṁ no bhūtena kupitaṁ, pharusena codiyamānaṁ no saṇhena kupitaṁ, anatthasaṁhitena codiyamānaṁ no atthasaṁhitena kupitaṁ, dosantarena codiyamānaṁ no mettacittena kupitaṁ.

Adhammacuditassa, āvuso, bhikkhuno pañcahākārehi avippaṭisāro upadahātabbo:

‘akālenāyasmā cudito no kālena, alaṁ te avippaṭisārāya;

abhūtenāyasmā cudito no bhūtena, alaṁ te avippaṭisārāya;

pharusenāyasmā cudito no saṇhena, alaṁ te avippaṭisārāya;

anatthasaṁhitenāyasmā cudito no atthasaṁhitena, alaṁ te avippaṭisārāya;

dosantarenāyasmā cudito no mettacittena, alaṁ te avippaṭisārāyā’ti.

Adhammacuditassa, āvuso, bhikkhuno imehi pañcahākārehi avippaṭisāro upadahātabbo.

Adhammacodakassa, āvuso, bhikkhuno pañcahākārehi vippaṭisāro upadahātabbo:

‘akālena te, āvuso, codito no kālena, alaṁ te vippaṭisārāya;

abhūtena te, āvuso, codito no bhūtena, alaṁ te vippaṭisārāya;

pharusena te, āvuso, codito no saṇhena, alaṁ te vippaṭisārāya;

anatthasaṁhitena te, āvuso, codito no atthasaṁhitena, alaṁ te vippaṭisārāya;

dosantarena te, āvuso, codito no mettacittena, alaṁ te vippaṭisārāyā’ti.

Adhammacodakassa, āvuso, bhikkhuno imehi pañcahākārehi vippaṭisāro upadahātabbo.

Taṁ kissa hetu?

Yathā na aññopi bhikkhu abhūtena codetabbaṁ maññeyyāti.

Idha panāhaṁ, āvuso, ekaccaṁ puggalaṁ passāmi kālena codiyamānaṁ no akālena kupitaṁ, bhūtena codiyamānaṁ no abhūtena kupitaṁ, saṇhena codiyamānaṁ no pharusena kupitaṁ, atthasaṁhitena codiyamānaṁ no anatthasaṁhitena kupitaṁ, mettacittena codiyamānaṁ no dosantarena kupitaṁ.

Dhammacuditassa, āvuso, bhikkhuno pañcahākārehi vippaṭisāro upadahātabbo:

‘kālenāyasmā cudito no akālena, alaṁ te vippaṭisārāya;

bhūtenāyasmā cudito no abhūtena, alaṁ te vippaṭisārāya;

saṇhenāyasmā cudito no pharusena, alaṁ te vippaṭisārāya;

atthasaṁhitenāyasmā cudito no anatthasaṁhitena, alaṁ te vippaṭisārāya;

mettacittenāyasmā cudito no dosantarena, alaṁ te vippaṭisārāyā’ti.

Dhammacuditassa, āvuso, bhikkhuno imehi pañcahākārehi vippaṭisāro upadahātabbo.

Dhammacodakassa, āvuso, bhikkhuno pañcahākārehi avippaṭisāro upadahātabbo:

‘kālena te, āvuso, codito no akālena, alaṁ te avippaṭisārāya;

bhūtena te, āvuso, codito no abhūtena, alaṁ te avippaṭisārāya;

saṇhena te, āvuso, codito no pharusena, alaṁ te avippaṭisārāya;

atthasaṁhitena te, āvuso, codito no anatthasaṁhitena, alaṁ te avippaṭisārāya;

mettacittena te, āvuso, codito no dosantarena, alaṁ te avippaṭisārāyā’ti.

Dhammacodakassa, āvuso, bhikkhuno imehi pañcahākārehi avippaṭisāro upadahātabbo.

Taṁ kissa hetu?

Yathā aññopi bhikkhu bhūtena coditabbaṁ maññeyyāti.

Cuditena, āvuso, puggalena dvīsu dhammesu patiṭṭhātabbaṁ—

sacce ca, akuppe ca.

Mañcepi, āvuso, pare codeyyuṁ kālena vā akālena vā bhūtena vā abhūtena vā saṇhena vā pharusena vā atthasaṁhitena vā anatthasaṁhitena vā mettacittā vā dosantarā vā, ahampi dvīsuyeva dhammesu patiṭṭhaheyyaṁ—

sacce ca, akuppe ca.

Sace jāneyyaṁ:

‘attheso mayi dhammo’ti, ‘atthī’ti naṁ vadeyyaṁ:

‘saṁvijjateso mayi dhammo’ti.

Sace jāneyyaṁ:

‘nattheso mayi dhammo’ti, ‘natthī’ti naṁ vadeyyaṁ:

‘neso dhammo mayi saṁvijjatī’”ti.

“Evampi kho te, sāriputta, vuccamānā atha ca panidhekacce moghapurisā na padakkhiṇaṁ gaṇhantī”ti.

“Ye te, bhante, puggalā assaddhā jīvikatthā na saddhā agārasmā anagāriyaṁ pabbajitā saṭhā māyāvino ketabino uddhatā unnaḷā capalā mukharā vikiṇṇavācā indriyesu aguttadvārā bhojane amattaññuno jāgariyaṁ ananuyuttā sāmaññe anapekkhavanto sikkhāya na tibbagāravā bāhulikā sāthalikā okkamane pubbaṅgamā paviveke nikkhittadhurā kusītā hīnavīriyā muṭṭhassatino asampajānā asamāhitā vibbhantacittā duppaññā eḷamūgā, te mayā evaṁ vuccamānā na padakkhiṇaṁ gaṇhanti.

Ye pana te, bhante, kulaputtā saddhā agārasmā anagāriyaṁ pabbajitā asaṭhā amāyāvino aketabino anuddhatā anunnaḷā acapalā amukharā avikiṇṇavācā indriyesu guttadvārā bhojane mattaññuno jāgariyaṁ anuyuttā sāmaññe apekkhavanto sikkhāya tibbagāravā na bāhulikā na sāthalikā okkamane nikkhittadhurā paviveke pubbaṅgamā āraddhavīriyā pahitattā upaṭṭhitassatino sampajānā samāhitā ekaggacittā paññavanto aneḷamūgā, te mayā evaṁ vuccamānā padakkhiṇaṁ gaṇhantī”ti.

“Ye te, sāriputta, puggalā assaddhā jīvikatthā na saddhā agārasmā anagāriyaṁ pabbajitā saṭhā māyāvino ketabino uddhatā unnaḷā capalā mukharā vikiṇṇavācā indriyesu aguttadvārā bhojane amattaññuno jāgariyaṁ ananuyuttā sāmaññe anapekkhavanto sikkhāya na tibbagāravā bāhulikā sāthalikā okkamane pubbaṅgamā paviveke nikkhittadhurā kusītā hīnavīriyā muṭṭhassatino asampajānā asamāhitā vibbhantacittā duppaññā eḷamūgā, tiṭṭhantu te.

Ye pana te, sāriputta, kulaputtā saddhā agārasmā anagāriyaṁ pabbajitā asaṭhā amāyāvino aketabino anuddhatā anunnaḷā acapalā amukharā avikiṇṇavācā indriyesu guttadvārā bhojane mattaññuno jāgariyaṁ anuyuttā sāmaññe apekkhavanto sikkhāya tibbagāravā na bāhulikā na sāthalikā okkamane nikkhittadhurā paviveke pubbaṅgamā āraddhavīriyā pahitattā upaṭṭhitassatino sampajānā samāhitā ekaggacittā paññavanto aneḷamūgā, te tvaṁ, sāriputta, vadeyyāsi.

Ovada, sāriputta, sabrahmacārī;

anusāsa, sāriputta, sabrahmacārī:

‘asaddhammā vuṭṭhāpetvā saddhamme patiṭṭhāpessāmi sabrahmacārī’ti.

Evañhi te, sāriputta, sikkhitabban”ti.

Sattamaṁ.