巴利大藏經《增支部第819經（Aṅguttara Nikāya 6.62 / 6. Mahāvagga / Purisindriyañāṇasutta）》

1-1

巴利原文

Aṅguttara Nikāya 6.62

2-1

巴利原文

6. Mahāvagga

3-1

巴利原文

Purisindriyañāṇasutta

4-1

巴利原文

Evaṁ me sutaṁ—

5-1

巴利原文

ekaṁ samayaṁ bhagavā kosalesu cārikaṁ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ yena daṇḍakappakaṁ nāma kosalānaṁ nigamo tadavasari.

6-1

巴利原文

Atha kho bhagavā maggā okkamma aññatarasmiṁ rukkhamūle paññatte āsane nisīdi.

7-1

巴利原文

Te ca bhikkhū daṇḍakappakaṁ pavisiṁsu āvasathaṁ pariyesituṁ.

8-1

巴利原文

Atha kho āyasmā ānando sambahulehi bhikkhūhi saddhiṁ yena aciravatī nadī tenupasaṅkami gattāni parisiñcituṁ.

9-1

巴利原文

Aciravatiyā nadiyā gattāni parisiñcitvā paccuttaritvā ekacīvaro aṭṭhāsi gattāni pubbāpayamāno.

10-1

巴利原文

Atha kho aññataro bhikkhu yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ ānandaṁ etadavoca:

11-1

巴利原文

“kiṁ nu kho, āvuso ānanda, sabbaṁ cetaso samannāharitvā nu kho devadatto bhagavatā byākato:

12-1

巴利原文

‘āpāyiko devadatto nerayiko kappaṭṭho atekiccho’ti, udāhu kenacideva pariyāyenāti?

13-1

巴利原文

Evaṁ kho panetaṁ, āvuso, bhagavatā byākatan”ti.

14-1

巴利原文

Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṁ etadavoca:

15-1

巴利原文

“idhāhaṁ, bhante, sambahulehi bhikkhūhi saddhiṁ yena aciravatī nadī tenupasaṅkamiṁ gattāni parisiñcituṁ.

16-1

巴利原文

Aciravatiyā nadiyā gattāni parisiñcitvā paccuttaritvā ekacīvaro aṭṭhāsiṁ gattāni pubbāpayamāno.

17-1

巴利原文

Atha kho, bhante, aññataro bhikkhu yenāhaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṁ etadavoca:

18-1

巴利原文

‘kiṁ nu kho, āvuso ānanda, sabbaṁ cetaso samannāharitvā nu kho devadatto bhagavatā byākato—

19-1

巴利原文

āpāyiko devadatto nerayiko kappaṭṭho atekicchoti, udāhu kenacideva pariyāyenā’ti?

20-1

巴利原文

Evaṁ vutte, ahaṁ, bhante, taṁ bhikkhuṁ etadavocaṁ:

21-1

巴利原文

‘evaṁ kho panetaṁ, āvuso, bhagavatā byākatan’”ti.

22-1

巴利原文

“So vā kho, ānanda, bhikkhu navo bhavissati acirapabbajito, thero vā pana bālo abyatto.

23-1

巴利原文

Kathañhi nāma yaṁ mayā ekaṁsena byākataṁ tattha dvejjhaṁ āpajjissati.

24-1

巴利原文

Nāhaṁ, ānanda, aññaṁ ekapuggalampi samanupassāmi, yo evaṁ mayā sabbaṁ cetaso samannāharitvā byākato, yathayidaṁ devadatto.

25-1

巴利原文

Yāvakīvañcāhaṁ, ānanda, devadattassa vālaggakoṭinittudanamattampi sukkadhammaṁ addasaṁ;

26-1

巴利原文

neva tāvāhaṁ devadattaṁ byākāsiṁ:

27-1

巴利原文

‘āpāyiko devadatto nerayiko kappaṭṭho atekiccho’ti.

28-1

巴利原文

Yato ca kho ahaṁ, ānanda, devadattassa vālaggakoṭinittudanamattampi sukkadhammaṁ na addasaṁ;

29-1

巴利原文

athāhaṁ devadattaṁ byākāsiṁ:

30-1

巴利原文

‘āpāyiko devadatto nerayiko kappaṭṭho atekiccho’ti.

31-1

巴利原文

Seyyathāpi, ānanda, gūthakūpo sādhikaporiso pūro gūthassa samatittiko.

32-1

巴利原文

Tatra puriso sasīsako nimuggo assa.

33-1

巴利原文

Tassa kocideva puriso uppajjeyya atthakāmo hitakāmo yogakkhemakāmo tamhā gūthakūpā uddharitukāmo.

34-1

巴利原文

So taṁ gūthakūpaṁ samantānuparigacchanto neva passeyya tassa purisassa vālaggakoṭinittudanamattampi gūthena amakkhitaṁ, yattha taṁ gahetvā uddhareyya.

35-1

巴利原文

Evamevaṁ kho ahaṁ, ānanda, yato devadattassa vālaggakoṭinittudanamattampi sukkadhammaṁ na addasaṁ;

36-1

巴利原文

athāhaṁ devadattaṁ byākāsiṁ:

37-1

巴利原文

‘āpāyiko devadatto nerayiko kappaṭṭho atekiccho’ti.

38-1

巴利原文

Sace tumhe, ānanda, suṇeyyātha tathāgatassa purisindriyañāṇāni vibhajissāmī”ti?

39-1

巴利原文

“Etassa, bhagavā, kālo; etassa, sugata, kālo

40-1

巴利原文

yaṁ bhagavā purisindriyañāṇāni vibhajeyya. Bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī”ti.

41-1

巴利原文

“Tenahānanda, suṇāhi, sādhukaṁ manasi karohi; bhāsissāmī”ti.

42-1

巴利原文

“Evaṁ, bhante”ti kho āyasmā ānando bhagavato paccassosi.

43-1

巴利原文

Bhagavā etadavoca:

44-1

巴利原文

“Idhāhaṁ, ānanda, ekaccaṁ puggalaṁ evaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi:

45-1

巴利原文

‘imassa kho puggalassa vijjamānā kusalāpi dhammā akusalāpi dhammā’ti.

46-1

巴利原文

Tamenaṁ aparena samayena evaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi:

47-1

巴利原文

‘imassa kho puggalassa kusalā dhammā antarahitā, akusalā dhammā sammukhībhūtā.

48-1

巴利原文

Atthi ca khvassa kusalamūlaṁ asamucchinnaṁ, tamhā tassa kusalā kusalaṁ pātubhavissati.

49-1

巴利原文

Evamayaṁ puggalo āyatiṁ aparihānadhammo bhavissatī’ti.

50-1

巴利原文

Seyyathāpi, ānanda, bījāni akhaṇḍāni apūtīni avātātapahatāni sāradāni sukhasayitāni sukhette suparikammakatāya bhūmiyā nikkhittāni.

51-1

巴利原文

Jāneyyāsi tvaṁ, ānanda, imāni bījāni vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjissantī”ti?

52-1

巴利原文

“Evaṁ, bhante”.

53-1

巴利原文

“Evamevaṁ kho ahaṁ, ānanda, idhekaccaṁ puggalaṁ evaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi:

54-1

巴利原文

‘imassa kho puggalassa vijjamānā kusalāpi dhammā akusalāpi dhammā’ti.

55-1

巴利原文

Tamenaṁ aparena samayena evaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi:

56-1

巴利原文

‘imassa kho puggalassa kusalā dhammā antarahitā, akusalā dhammā sammukhībhūtā.

57-1

巴利原文

Atthi ca khvassa kusalamūlaṁ asamucchinnaṁ, tamhā tassa kusalā kusalaṁ pātubhavissati.

58-1

巴利原文

Evamayaṁ puggalo āyatiṁ aparihānadhammo bhavissatī’ti.

59-1

巴利原文

Evampi kho, ānanda, tathāgatassa purisapuggalo cetasā ceto paricca vidito hoti.

60-1

巴利原文

Evampi kho, ānanda, tathāgatassa purisindriyañāṇaṁ cetasā ceto paricca viditaṁ hoti.

61-1

巴利原文

Evampi kho, ānanda, tathāgatassa āyatiṁ dhammasamuppādo cetasā ceto paricca vidito hoti.

62-1

巴利原文

Idha panāhaṁ, ānanda, ekaccaṁ puggalaṁ evaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi:

63-1

巴利原文

‘imassa kho puggalassa vijjamānā kusalāpi dhammā akusalāpi dhammā’ti.

64-1

巴利原文

Tamenaṁ aparena samayena evaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi:

65-1

巴利原文

‘imassa kho puggalassa akusalā dhammā antarahitā, kusalā dhammā sammukhībhūtā.

66-1

巴利原文

Atthi ca khvassa akusalamūlaṁ asamucchinnaṁ, tamhā tassa akusalā akusalaṁ pātubhavissati.

67-1

巴利原文

Evamayaṁ puggalo āyatiṁ parihānadhammo bhavissatī’ti.

68-1

巴利原文

Seyyathāpi, ānanda, bījāni akhaṇḍāni apūtīni avātātapahatāni sāradāni sukhasayitāni puthusilāya nikkhittāni.

69-1

巴利原文

Jāneyyāsi tvaṁ, ānanda, nayimāni bījāni vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjissantī”ti?

70-1

巴利原文

“Evaṁ, bhante”.

71-1

巴利原文

“Evamevaṁ kho ahaṁ, ānanda, idhekaccaṁ puggalaṁ evaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi:

72-1

巴利原文

‘imassa kho puggalassa vijjamānā kusalāpi dhammā akusalāpi dhammā’ti.

73-1

巴利原文

Tamenaṁ aparena samayena evaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi:

74-1

巴利原文

‘imassa kho puggalassa akusalā dhammā antarahitā, kusalā dhammā sammukhībhūtā.

75-1

巴利原文

Atthi ca khvassa akusalamūlaṁ asamucchinnaṁ, tamhā tassa akusalā akusalaṁ pātubhavissati.

76-1

巴利原文

Evamayaṁ puggalo āyatiṁ parihānadhammo bhavissatī’ti.

77-1

巴利原文

Evampi kho, ānanda, tathāgatassa purisapuggalo cetasā ceto paricca vidito hoti.

78-1

巴利原文

Evampi kho, ānanda, tathāgatassa purisindriyañāṇaṁ cetasā ceto paricca viditaṁ hoti.

79-1

巴利原文

Evampi kho, ānanda, tathāgatassa āyatiṁ dhammasamuppādo cetasā ceto paricca vidito hoti.

80-1

巴利原文

Idha panāhaṁ, ānanda, ekaccaṁ puggalaṁ evaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi:

81-1

巴利原文

‘imassa kho puggalassa vijjamānā kusalāpi dhammā akusalāpi dhammā’ti.

82-1

巴利原文

Tamenaṁ aparena samayena evaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi:

83-1

巴利原文

‘natthi imassa puggalassa vālaggakoṭinittudanamattopi sukko dhammo, samannāgatoyaṁ puggalo ekantakāḷakehi akusalehi dhammehi, kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjissatī’ti.

84-1

巴利原文

Seyyathāpi, ānanda, bījāni khaṇḍāni pūtīni vātātapahatāni sukhette suparikammakatāya bhūmiyā nikkhittāni.

85-1

巴利原文

Jāneyyāsi tvaṁ, ānanda, nayimāni bījāni vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjissantī”ti?

86-1

巴利原文

“Evaṁ, bhante”.

87-1

巴利原文

“Evamevaṁ kho ahaṁ, ānanda, idhekaccaṁ puggalaṁ evaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi:

88-1

巴利原文

‘imassa kho puggalassa vijjamānā kusalāpi dhammā akusalāpi dhammā’ti.

89-1

巴利原文

Tamenaṁ aparena samayena evaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi:

90-1

巴利原文

‘natthi imassa puggalassa vālaggakoṭinittudanamattopi sukko dhammo, samannāgatoyaṁ puggalo ekantakāḷakehi akusalehi dhammehi, kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjissatī’ti.

91-1

巴利原文

Evampi kho, ānanda, tathāgatassa purisapuggalo cetasā ceto paricca vidito hoti.

92-1

巴利原文

Evampi kho, ānanda, tathāgatassa purisindriyañāṇaṁ cetasā ceto paricca viditaṁ hoti.

93-1

巴利原文

Evampi kho, ānanda, tathāgatassa āyatiṁ dhammasamuppādo cetasā ceto paricca vidito hotī”ti.

94-1

巴利原文

Evaṁ vutte, āyasmā ānando bhagavantaṁ etadavoca:

95-1

巴利原文

“sakkā nu kho, bhante, imesaṁ tiṇṇaṁ puggalānaṁ aparepi tayo puggalā sappaṭibhāgā paññāpetun”ti?

96-1

巴利原文

“Sakkā, ānandā”ti bhagavā avoca:

97-1

巴利原文

“idhāhaṁ, ānanda, ekaccaṁ puggalaṁ evaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi:

98-1

巴利原文

‘imassa kho puggalassa vijjamānā kusalāpi dhammā akusalāpi dhammā’ti.

99-1

巴利原文

Tamenaṁ aparena samayena evaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi:

100-1

巴利原文

‘imassa kho puggalassa kusalā dhammā antarahitā, akusalā dhammā sammukhībhūtā.

101-1

巴利原文

Atthi ca khvassa kusalamūlaṁ asamucchinnaṁ, tampi sabbena sabbaṁ samugghātaṁ gacchati.

102-1

巴利原文

Evamayaṁ puggalo āyatiṁ parihānadhammo bhavissatī’ti.

103-1

巴利原文

Seyyathāpi, ānanda, aṅgārāni ādittāni sampajjalitāni sajotibhūtāni puthusilāya nikkhittāni.

104-1

巴利原文

Jāneyyāsi tvaṁ, ānanda, nayimāni aṅgārāni vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjissantī”ti?

105-1

巴利原文

“Evaṁ, bhante”.

106-1

巴利原文

“Seyyathāpi vā pana, ānanda, sāyanhasamayaṁ sūriye ogacchante, jāneyyāsi tvaṁ, ānanda, āloko antaradhāyissati andhakāro pātubhavissatī”ti?

107-1

巴利原文

“Evaṁ, bhante”.

108-1

巴利原文

“Seyyathāpi vā, panānanda, abhido addharattaṁ bhattakālasamaye, jāneyyāsi tvaṁ, ānanda, āloko antarahito andhakāro pātubhūto”ti?

109-1

巴利原文

“Evaṁ, bhante”.

110-1

巴利原文

“Evamevaṁ kho ahaṁ, ānanda, idhekaccaṁ puggalaṁ evaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi:

111-1

巴利原文

‘imassa kho puggalassa vijjamānā kusalāpi dhammā akusalāpi dhammā’ti.

112-1

巴利原文

Tamenaṁ aparena samayena evaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi:

113-1

巴利原文

‘imassa kho puggalassa kusalā dhammā antarahitā, akusalā dhammā sammukhībhūtā.

114-1

巴利原文

Atthi ca khvassa kusalamūlaṁ asamucchinnaṁ, tampi sabbena sabbaṁ samugghātaṁ gacchati.

115-1

巴利原文

Evamayaṁ puggalo āyatiṁ parihānadhammo bhavissatī’ti.

116-1

巴利原文

Evampi kho, ānanda, tathāgatassa purisapuggalo cetasā ceto paricca vidito hoti.

117-1

巴利原文

Evampi kho, ānanda, tathāgatassa purisindriyañāṇaṁ cetasā ceto paricca viditaṁ hoti.

118-1

巴利原文

Evampi kho, ānanda, tathāgatassa āyatiṁ dhammasamuppādo cetasā ceto paricca vidito hoti.

119-1

巴利原文

Idha panāhaṁ, ānanda, ekaccaṁ puggalaṁ evaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi:

120-1

巴利原文

‘imassa kho puggalassa vijjamānā kusalāpi dhammā akusalāpi dhammā’ti.

121-1

巴利原文

Tamenaṁ aparena samayena evaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi:

122-1

巴利原文

‘imassa kho puggalassa akusalā dhammā antarahitā, kusalā dhammā sammukhībhūtā.

123-1

巴利原文

Atthi ca khvassa akusalamūlaṁ asamucchinnaṁ, tampi sabbena sabbaṁ samugghātaṁ gacchati.

124-1

巴利原文

Evamayaṁ puggalo āyatiṁ aparihānadhammo bhavissatī’ti.

125-1

巴利原文

Seyyathāpi, ānanda, aṅgārāni ādittāni sampajjalitāni sajotibhūtāni sukkhe tiṇapuñje vā kaṭṭhapuñje vā nikkhittāni.

126-1

巴利原文

Jāneyyāsi tvaṁ, ānanda, imāni aṅgārāni vuḍḍhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjissantī”ti?

127-1

巴利原文

“Evaṁ, bhante”.

128-1

巴利原文

“Seyyathāpi vā panānanda, rattiyā paccūsasamayaṁ sūriye uggacchante, jāneyyāsi tvaṁ, ānanda, andhakāro antaradhāyissati, āloko pātubhavissatī”ti?

129-1

巴利原文

“Evaṁ, bhante”.

130-1

巴利原文

“Seyyathāpi vā panānanda, abhido majjhanhike bhattakālasamaye, jāneyyāsi tvaṁ, ānanda, andhakāro antarahito āloko pātubhūto”ti?

131-1

巴利原文

“Evaṁ, bhante”.

132-1

巴利原文

“Evamevaṁ kho ahaṁ, ānanda, idhekaccaṁ puggalaṁ evaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi:

133-1

巴利原文

‘imassa kho puggalassa vijjamānā kusalāpi dhammā akusalāpi dhammā’ti.

134-1

巴利原文

Tamenaṁ aparena samayena evaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi:

135-1

巴利原文

‘imassa kho puggalassa akusalā dhammā antarahitā, kusalā dhammā sammukhībhūtā.

136-1

巴利原文

Atthi ca khvassa akusalamūlaṁ asamucchinnaṁ, tampi sabbena sabbaṁ samugghātaṁ gacchati.

137-1

巴利原文

Evamayaṁ puggalo āyatiṁ aparihānadhammo bhavissatī’ti.

138-1

巴利原文

Evampi kho, ānanda, tathāgatassa purisapuggalo cetasā ceto paricca vidito hoti.

139-1

巴利原文

Evampi kho, ānanda, tathāgatassa purisindriyañāṇaṁ cetasā ceto paricca viditaṁ hoti.

140-1

巴利原文

Evampi kho, ānanda, tathāgatassa āyatiṁ dhammasamuppādo cetasā ceto paricca vidito hoti.

141-1

巴利原文

Idha panāhaṁ, ānanda, ekaccaṁ puggalaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi:

142-1

巴利原文

‘imassa kho puggalassa vijjamānā kusalāpi dhammā akusalāpi dhammā’ti.

143-1

巴利原文

Tamenaṁ aparena samayena evaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi:

144-1

巴利原文

‘natthi imassa puggalassa vālaggakoṭinittudanamattopi akusalo dhammo, samannāgatoyaṁ puggalo ekantasukkehi anavajjehi dhammehi, diṭṭheva dhamme parinibbāyissatī’ti.

145-1

巴利原文

Seyyathāpi, ānanda, aṅgārāni sītāni nibbutāni sukkhe tiṇapuñje vā kaṭṭhapuñje vā nikkhittāni.

146-1

巴利原文

Jāneyyāsi tvaṁ, ānanda, nayimāni aṅgārāni vuḍḍhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjissantī”ti?

147-1

巴利原文

“Evaṁ, bhante”.

148-1

巴利原文

“Evamevaṁ kho ahaṁ, ānanda, idhekaccaṁ puggalaṁ evaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi:

149-1

巴利原文

‘imassa kho puggalassa vijjamānā kusalāpi dhammā akusalāpi dhammā’ti.

150-1

巴利原文

Tamenaṁ aparena samayena evaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi:

151-1

巴利原文

‘natthi imassa puggalassa vālaggakoṭinittudanamattopi akusalo dhammo, samannāgatoyaṁ puggalo ekantasukkehi anavajjehi dhammehi, diṭṭheva dhamme parinibbāyissatī’ti.

152-1

巴利原文

Evampi kho, ānanda, tathāgatassa purisapuggalo cetasā ceto paricca vidito hoti.

153-1

巴利原文

Evampi kho, ānanda, tathāgatassa purisindriyañāṇaṁ cetasā ceto paricca viditaṁ hoti.

154-1

巴利原文

Evampi kho, ānanda, tathāgatassa āyatiṁ dhammasamuppādo cetasā ceto paricca vidito hoti.

155-1

巴利原文

Tatrānanda, ye te purimā tayo puggalā tesaṁ tiṇṇaṁ puggalānaṁ eko aparihānadhammo, eko parihānadhammo, eko āpāyiko nerayiko.

156-1

巴利原文

Tatrānanda, yeme pacchimā tayo puggalā imesaṁ tiṇṇaṁ puggalānaṁ eko parihānadhammo, eko aparihānadhammo, eko parinibbānadhammo”ti.

157-1

巴利原文

Aṭṭhamaṁ.