相應部第1195經（Saṁyutta Nikāya 44.7 / 1. Abyākatavagga / Moggallānasutta）

Saṁyutta Nikāya 44.7

1. Abyākatavagga

Moggallānasutta

Atha kho vacchagotto paribbājako yenāyasmā mahāmoggallāno tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā mahāmoggallānena saddhiṁ sammodi.

Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho vacchagotto paribbājako āyasmantaṁ mahāmoggallānaṁ etadavoca:

“Kiṁ nu kho, bho moggallāna, sassato loko”ti?

“Abyākataṁ kho etaṁ, vaccha, bhagavatā:

‘sassato loko’”ti.

“Kiṁ pana, bho moggallāna, asassato loko”ti?

“Etampi kho, vaccha, abyākataṁ bhagavatā:

‘asassato loko’”ti.

“Kiṁ nu kho, bho moggallāna, antavā loko”ti?

“Abyākataṁ kho etaṁ, vaccha, bhagavatā:

‘antavā loko’”ti.

“Kiṁ pana, bho moggallāna, anantavā loko”ti?

“Etampi kho, vaccha, abyākataṁ bhagavatā:

‘anantavā loko’”ti.

“Kiṁ nu kho, bho moggallāna, taṁ jīvaṁ taṁ sarīran”ti?

“Abyākataṁ kho etaṁ, vaccha, bhagavatā:

‘taṁ jīvaṁ taṁ sarīran’”ti.

“Kiṁ pana, bho moggallāna, aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīran”ti?

“Etampi kho, vaccha, abyākataṁ bhagavatā:

‘aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīran’”ti.

“Kiṁ nu kho, bho moggallāna, hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti?

“Abyākataṁ kho etaṁ, vaccha, bhagavatā:

‘hoti tathāgato paraṁ maraṇā’”ti.

“Kiṁ pana, bho moggallāna, na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti?

“Etampi kho, vaccha, abyākataṁ bhagavatā:

‘na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’”ti.

“Kiṁ nu kho, bho moggallāna, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti?

“Abyākataṁ kho etaṁ, vaccha, bhagavatā:

‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā’”ti.

“Kiṁ pana, bho moggallāna, neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti?

“Etampi kho, vaccha, abyākataṁ bhagavatā:

‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’”ti.

“Ko nu kho, bho moggallāna, hetu ko paccayo, yena aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ evaṁ puṭṭhānaṁ evaṁ veyyākaraṇaṁ hoti—

sassato lokoti vā, asassato lokoti vā, antavā lokoti vā, anantavā lokoti vā, taṁ jīvaṁ taṁ sarīranti vā, aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīranti vā, hoti tathāgato paraṁ maraṇāti vā, na hoti tathāgato paraṁ maraṇāti vā, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇāti vā, neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇāti vā?

Ko pana, bho moggallāna, hetu ko paccayo, yena samaṇassa gotamassa evaṁ puṭṭhassa na evaṁ veyyākaraṇaṁ hoti—

sassato lokotipi, asassato lokotipi, antavā lokotipi, anantavā lokotipi, taṁ jīvaṁ taṁ sarīrantipi, aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīrantipi, hoti tathāgato paraṁ maraṇātipi, na hoti tathāgato paraṁ maraṇātipi, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇātipi, neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇātipī”ti?

“Aññatitthiyā kho, vaccha, paribbājakā cakkhuṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassanti …pe…

jivhaṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassanti …pe…

manaṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassanti.

Tasmā aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ evaṁ puṭṭhānaṁ evaṁ veyyākaraṇaṁ hoti—

sassato lokoti vā …pe…

neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇāti vā.

Tathāgato ca kho, vaccha, arahaṁ sammāsambuddho cakkhuṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati …pe…

jivhaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati …pe…

manaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati.

Tasmā tathāgatassa evaṁ puṭṭhassa na evaṁ veyyākaraṇaṁ hoti—

sassato lokotipi …pe…

neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇātipī”ti.

Atha kho vacchagotto paribbājako uṭṭhāyāsanā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.

Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho vacchagotto paribbājako bhagavantaṁ etadavoca:

“kiṁ nu kho, bho gotama, sassato loko”ti?

“Abyākataṁ kho etaṁ, vaccha, mayā: ‘sassato loko’ti …pe….

“Kiṁ pana, bho gotama, neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti?

“Etampi kho, vaccha, abyākataṁ mayā:

‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’”ti.

“Ko nu kho, bho gotama, hetu ko paccayo, yena aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ evaṁ puṭṭhānaṁ evaṁ veyyākaraṇaṁ hoti:

‘sassato loko’ti vā …pe…

‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti vā?

Ko pana, bho gotama, hetu ko paccayo, yena bhoto gotamassa evaṁ puṭṭhassa na evaṁ veyyākaraṇaṁ hoti:

‘sassato loko’tipi …pe…

‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipī”ti?

“Aññatitthiyā kho, vaccha, paribbājakā cakkhuṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassanti …pe…

jivhaṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassanti …pe…

manaṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassanti.

Tasmā aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ evaṁ puṭṭhānaṁ evaṁ veyyākaraṇaṁ hoti:

‘sassato loko’ti vā …pe…

‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti vā.

Tathāgato ca kho, vaccha, arahaṁ sammāsambuddho cakkhuṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati …pe…

jivhaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati …pe…

manaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati.

Tasmā tathāgatassa evaṁ puṭṭhassa na evaṁ veyyākaraṇaṁ hoti:

‘sassato loko’tipi, ‘asassato loko’tipi, ‘antavā loko’tipi, ‘anantavā loko’tipi, ‘taṁ jīvaṁ taṁ sarīran’tipi, ‘aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīran’tipi, ‘hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi, ‘na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi, ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi, ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipī”ti.

“Acchariyaṁ, bho gotama, abbhutaṁ, bho gotama.

Yatra hi nāma satthu ca sāvakassa ca atthena attho byañjanena byañjanaṁ saṁsandissati samessati na virodhayissati, yadidaṁ aggapadasmiṁ.

Idānāhaṁ, bho gotama, samaṇaṁ mahāmoggallānaṁ upasaṅkamitvā etamatthaṁ apucchiṁ.

Samaṇopi me moggallāno etehi padehi etehi byañjanehi tamatthaṁ byākāsi, seyyathāpi bhavaṁ gotamo.

Acchariyaṁ, bho gotama, abbhutaṁ, bho gotama.

Yatra hi nāma satthu ca sāvakassa ca atthena attho byañjanena byañjanaṁ saṁsandissati samessati na virodhayissati, yadidaṁ aggapadasmin”ti.

Sattamaṁ.