相應部第303經（Saṁyutta Nikāya 12.32 / 4. Kaḷārakhattiyavagga / Kaḷārasutta）

Saṁyutta Nikāya 12.32

4. Kaḷārakhattiyavagga

Kaḷārasutta

Sāvatthiyaṁ viharati.

Atha kho kaḷārakhattiyo bhikkhu yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṁ sammodi.

Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho kaḷārakhattiyo bhikkhu āyasmantaṁ sāriputtaṁ etadavoca:

“moḷiyaphagguno, āvuso sāriputta, bhikkhu sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvatto”ti.

“Na hi nūna so āyasmā imasmiṁ dhammavinaye assāsamalatthā”ti.

“Tena hāyasmā sāriputto imasmiṁ dhammavinaye assāsaṁ patto”ti?

“Na khvāhaṁ, āvuso, kaṅkhāmī”ti.

“Āyatiṁ, panāvuso”ti?

“Na khvāhaṁ, āvuso, vicikicchāmī”ti.

Atha kho kaḷārakhattiyo bhikkhu uṭṭhāyāsanā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho kaḷārakhattiyo bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca:

“āyasmatā, bhante, sāriputtena aññā byākatā:

‘khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānāmī”ti.

Atha kho bhagavā aññataraṁ bhikkhuṁ āmantesi:

“ehi tvaṁ, bhikkhu, mama vacanena sāriputtaṁ āmantehi:

‘satthā taṁ, āvuso sāriputta, āmantetī’”ti.

“Evaṁ, bhante”ti kho so bhikkhu bhagavato paṭissutvā yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ sāriputtaṁ etadavoca:

“satthā taṁ, āvuso sāriputta, āmantetī”ti.

“Evaṁ, āvuso”ti kho āyasmā sāriputto tassa bhikkhuno paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho āyasmantaṁ sāriputtaṁ bhagavā etadavoca:

“saccaṁ kira tayā, sāriputta, aññā byākatā:

‘khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānāmī”ti?

“Na kho, bhante, etehi padehi etehi byañjanehi attho vutto”ti.

“Yena kenacipi, sāriputta, pariyāyena kulaputto aññaṁ byākaroti, atha kho byākataṁ byākatato daṭṭhabban”ti.

“Nanu ahampi, bhante, evaṁ vadāmi:

‘na kho, bhante, etehi padehi etehi byañjanehi attho vutto’”ti.

“Sace taṁ, sāriputta, evaṁ puccheyyuṁ:

‘kathaṁ jānatā pana tayā, āvuso sāriputta, kathaṁ passatā aññā byākatā—

khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyāti pajānāmī’ti.

Evaṁ puṭṭho tvaṁ, sāriputta, kinti byākareyyāsī”ti?

“Sace maṁ, bhante, evaṁ puccheyyuṁ:

‘kathaṁ jānatā pana tayā, āvuso sāriputta, kathaṁ passatā aññā byākatā—

khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyāti pajānāmī’ti;

evaṁ puṭṭhohaṁ, bhante, evaṁ byākareyyaṁ:

‘yaṁnidānā, āvuso, jāti, tassa nidānassa khayā khīṇasmiṁ khīṇāmhīti viditaṁ.

Khīṇāmhīti viditvā—

khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyāti pajānāmī’ti.

Evaṁ puṭṭhohaṁ, bhante, evaṁ byākareyyan”ti.

“Sace pana taṁ, sāriputta, evaṁ puccheyyuṁ:

‘jāti panāvuso sāriputta, kiṁnidānā kiṁsamudayā kiṁjātikā kiṁpabhavā’ti?

Evaṁ puṭṭho taṁ, sāriputta, kinti byākareyyāsī”ti?

“Sace maṁ, bhante, evaṁ puccheyyuṁ:

‘jāti panāvuso sāriputta, kiṁnidānā kiṁsamudayā kiṁjātikā kiṁpabhavā’ti?

Evaṁ puṭṭhohaṁ, bhante, evaṁ byākareyyaṁ:

‘jāti kho, āvuso, bhavanidānā bhavasamudayā bhavajātikā bhavappabhavā’ti.

Evaṁ puṭṭhohaṁ, bhante, evaṁ byākareyyan”ti.

“Sace pana taṁ, sāriputta, evaṁ puccheyyuṁ:

‘bhavo panāvuso sāriputta, kiṁnidāno kiṁsamudayo kiṁjātiko kiṁpabhavo’ti?

Evaṁ puṭṭho tvaṁ, sāriputta, kinti byākareyyāsī”ti?

“Sace maṁ, bhante, evaṁ puccheyyuṁ:

‘bhavo panāvuso sāriputta, kiṁnidāno kiṁsamudayo kiṁjātiko kiṁpabhavo’ti?

Evaṁ puṭṭhohaṁ, bhante, evaṁ byākareyyaṁ:

‘bhavo kho, āvuso, upādānanidāno upādānasamudayo upādānajātiko upādānappabhavo’ti.

Evaṁ puṭṭhohaṁ, bhante, evaṁ byākareyyan”ti.

“Sace pana taṁ, sāriputta, evaṁ puccheyyuṁ:

‘upādānaṁ panāvuso …pe…

sace pana taṁ, sāriputta, evaṁ puccheyyuṁ—

taṇhā panāvuso sāriputta, kiṁnidānā kiṁsamudayā kiṁjātikā kiṁpabhavā’ti?

Evaṁ puṭṭho tvaṁ, sāriputta, kinti byākareyyāsī”ti?

“Sace maṁ, bhante, evaṁ puccheyyuṁ:

‘taṇhā panāvuso sāriputta, kiṁnidānā kiṁsamudayā kiṁjātikā kiṁpabhavā’ti?

Evaṁ puṭṭhohaṁ, bhante, evaṁ byākareyyaṁ:

‘taṇhā kho, āvuso, vedanānidānā vedanāsamudayā vedanājātikā vedanāpabhavā’ti.

Evaṁ puṭṭhohaṁ, bhante, evaṁ byākareyyan”ti.

“Sace pana taṁ, sāriputta, evaṁ puccheyyuṁ:

‘kathaṁ jānato pana te, āvuso sāriputta, kathaṁ passato yā vedanāsu nandī sā na upaṭṭhāsī’ti.

Evaṁ puṭṭho tvaṁ, sāriputta, kinti byākareyyāsī”ti?

“Sace maṁ, bhante, evaṁ puccheyyuṁ:

‘kathaṁ jānato pana te, āvuso sāriputta, kathaṁ passato yā vedanāsu nandī sā na upaṭṭhāsī’ti evaṁ puṭṭhohaṁ, bhante, evaṁ byākareyyaṁ:

‘tisso kho imā, āvuso, vedanā.

Katamā tisso?

Sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā.

Imā kho, āvuso, tisso vedanā aniccā.

Yadaniccaṁ taṁ dukkhanti

viditaṁ, yā vedanāsu nandī sā na upaṭṭhāsī’ti.

Evaṁ, puṭṭhohaṁ, bhante, evaṁ byākareyyan”ti.

“Sādhu sādhu, sāriputta.

Ayampi kho, sāriputta, pariyāyo, etasseva atthassa saṅkhittena veyyākaraṇāya:

‘yaṁ kiñci vedayitaṁ taṁ dukkhasmin’”ti.

“Sace pana taṁ, sāriputta, evaṁ puccheyyuṁ:

‘kathaṁ vimokkhā pana tayā, āvuso sāriputta, aññā byākatā—

khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyāti pajānāmī’ti?

Evaṁ puṭṭho tvaṁ, sāriputta, kinti byākareyyāsī”ti?

“Sace maṁ, bhante, evaṁ puccheyyuṁ:

‘kathaṁ vimokkhā pana tayā, āvuso sāriputta, aññā byākatā—

khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyāti pajānāmī’ti.

Evaṁ puṭṭhohaṁ, bhante, evaṁ byākareyyaṁ:

‘ajjhattaṁ vimokkhā khvāhaṁ, āvuso, sabbupādānakkhayā tathā sato viharāmi yathā sataṁ viharantaṁ āsavā nānussavanti, attānañca nāvajānāmī’ti.

Evaṁ puṭṭhohaṁ, bhante, evaṁ byākareyyan”ti.

“Sādhu sādhu, sāriputta.

Ayampi kho sāriputta, pariyāyo etasseva atthassa saṅkhittena veyyākaraṇāya—

ye āsavā samaṇena vuttā tesvāhaṁ na kaṅkhāmi, te me pahīnāti na vicikicchāmī”ti.

Idamavoca bhagavā.

Idaṁ vatvā sugato uṭṭhāyāsanā vihāraṁ pāvisi.

Tatra kho āyasmā sāriputto acirapakkantassa bhagavato bhikkhū āmantesi:

“pubbe appaṭisaṁviditaṁ maṁ, āvuso, bhagavā paṭhamaṁ pañhaṁ apucchi, tassa me ahosi dandhāyitattaṁ.

Yato ca kho me, āvuso, bhagavā paṭhamaṁ pañhaṁ anumodi, tassa mayhaṁ, āvuso, etadahosi—

divasañcepi maṁ bhagavā etamatthaṁ puccheyya aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi, divasampāhaṁ bhagavato etamatthaṁ byākareyyaṁ aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi.

Rattiñcepi maṁ bhagavā etamatthaṁ puccheyya aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi, rattimpāhaṁ bhagavato etamatthaṁ byākareyyaṁ aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi.

Rattindivaṁ cepi maṁ bhagavā etamatthaṁ puccheyya aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi, rattindivampāhaṁ bhagavato etamatthaṁ byākareyyaṁ aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi.

Dve rattindivāni cepi maṁ bhagavā etamatthaṁ puccheyya …pe…

dve rattindivānipāhaṁ bhagavato etamatthaṁ byākareyyaṁ …pe…

tīṇi rattindivāni cepi maṁ bhagavā etamatthaṁ puccheyya …pe…

tīṇi rattindivānipāhaṁ bhagavato etamatthaṁ byākareyyaṁ …pe…

cattāri rattindivāni cepi maṁ bhagavā etamatthaṁ puccheyya …pe…

cattāri rattindivānipāhaṁ bhagavato etamatthaṁ byākareyyaṁ …pe…

pañca rattindivāni cepi maṁ bhagavā etamatthaṁ puccheyya …pe…

pañca rattindivānipāhaṁ bhagavato etamatthaṁ byākareyyaṁ …pe…

cha rattindivāni cepi maṁ bhagavā etamatthaṁ puccheyya …pe…

cha rattindivānipāhaṁ bhagavato etamatthaṁ byākareyyaṁ …pe…

satta rattindivāni cepi maṁ bhagavā etamatthaṁ puccheyya aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi, satta rattindivānipāhaṁ bhagavato etamatthaṁ byākareyyaṁ aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehī”ti.

Atha kho kaḷārakhattiyo bhikkhu uṭṭhāyāsanā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho kaḷārakhattiyo bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca:

“āyasmatā, bhante, sāriputtena sīhanādo nadito—

pubbe appaṭisaṁviditaṁ maṁ, āvuso, bhagavā paṭhamaṁ pañhaṁ apucchi, tassa me ahosi dandhāyitattaṁ.

Yato ca kho me, āvuso, bhagavā paṭhamaṁ pañhaṁ anumodi, tassa mayhaṁ, āvuso, etadahosi—

divasañcepi maṁ bhagavā etamatthaṁ puccheyya aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi, divasampāhaṁ bhagavato etamatthaṁ byākareyyaṁ aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi;

rattiñcepi …pe…

rattindivañcepi maṁ bhagavā …pe…

dve rattindivāni cepi maṁ bhagavā …pe…

tīṇi …

cattāri …

pañca …

cha …

satta rattindivāni cepi maṁ bhagavā etamatthaṁ puccheyya aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi, satta rattindivānipāhaṁ bhagavato etamatthaṁ byākareyyaṁ aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehī”ti.

“Sā hi, bhikkhu, sāriputtassa dhammadhātu suppaṭividdhā, yassā dhammadhātuyā suppaṭividdhattā divasaṁ cepāhaṁ sāriputtaṁ etamatthaṁ puccheyyaṁ aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi, divasampi me sāriputto etamatthaṁ byākareyya aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi.

Rattiṁ cepāhaṁ sāriputtaṁ etamatthaṁ puccheyyaṁ aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi, rattimpi me sāriputto etamatthaṁ byākareyya …pe…

rattindivaṁ cepāhaṁ sāriputtaṁ etamatthaṁ puccheyyaṁ, rattindivampi me sāriputto etamatthaṁ byākareyya …

dve rattindivāni cepāhaṁ sāriputtaṁ etamatthaṁ puccheyyaṁ, dve rattindivānipi me sāriputto etamatthaṁ byākareyya …

tīṇi rattindivāni cepāhaṁ sāriputtaṁ etamatthaṁ puccheyyaṁ, tīṇi rattindivānipi me sāriputto etamatthaṁ byākareyya …

cattāri rattindivāni cepāhaṁ sāriputtaṁ etamatthaṁ puccheyyaṁ, cattāri rattindivānipi me sāriputto etamatthaṁ byākareyya …

pañca rattindivāni cepāhaṁ sāriputtaṁ etamatthaṁ puccheyyaṁ, pañca rattindivānipi me sāriputto etamatthaṁ byākareyya …

cha rattindivāni cepāhaṁ sāriputtaṁ etamatthaṁ puccheyyaṁ, cha rattindivānipi me sāriputto etamatthaṁ byākareyya …

satta rattindivāni cepāhaṁ sāriputtaṁ etamatthaṁ puccheyyaṁ aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehi, satta rattindivānipi me sāriputto etamatthaṁ byākareyya aññamaññehi padehi aññamaññehi pariyāyehī”ti.

Dutiyaṁ.