相應部第609經（Saṁyutta Nikāya 22.90 / 9. Theravagga / Channasutta）

Saṁyutta Nikāya 22.90

9. Theravagga

Channasutta

Ekaṁ samayaṁ sambahulā therā bhikkhū bārāṇasiyaṁ viharanti isipatane migadāye.

Atha kho āyasmā channo sāyanhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito avāpuraṇaṁ ādāya vihārena vihāraṁ upasaṅkamitvā there bhikkhū etadavoca:

“ovadantu maṁ āyasmanto therā, anusāsantu maṁ āyasmanto therā, karontu me āyasmanto therā dhammiṁ kathaṁ, yathāhaṁ dhammaṁ passeyyan”ti.

Evaṁ vutte, therā bhikkhū āyasmantaṁ channaṁ etadavocuṁ:

“rūpaṁ kho, āvuso channa, aniccaṁ;

vedanā aniccā;

saññā aniccā;

saṅkhārā aniccā;

viññāṇaṁ aniccaṁ.

Rūpaṁ anattā;

vedanā …

saññā …

saṅkhārā …

viññāṇaṁ anattā.

Sabbe saṅkhārā aniccā;

sabbe dhammā anattā”ti.

Atha kho āyasmato channassa etadahosi:

“mayhampi kho etaṁ evaṁ hoti:

‘rūpaṁ aniccaṁ, vedanā …

saññā …

saṅkhārā …

viññāṇaṁ aniccaṁ;

rūpaṁ anattā, vedanā …

saññā …

saṅkhārā …

viññāṇaṁ anattā.

Sabbe saṅkhārā aniccā, sabbe dhammā anattā’ti.

Atha ca pana me sabbasaṅkhārasamathe sabbūpadhipaṭinissagge taṇhākkhaye virāge nirodhe nibbāne cittaṁ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati nādhimuccati.

Paritassanā upādānaṁ uppajjati;

paccudāvattati mānasaṁ:

‘atha ko carahi me attā’ti?

Na kho panevaṁ dhammaṁ passato hoti.

Ko nu kho me tathā dhammaṁ deseyya yathāhaṁ dhammaṁ passeyyan”ti.

Atha kho āyasmato channassa etadahosi:

“ayaṁ kho āyasmā ānando kosambiyaṁ viharati ghositārāme satthu ceva saṁvaṇṇito sambhāvito ca viññūnaṁ sabrahmacārīnaṁ, pahoti ca me āyasmā ānando tathā dhammaṁ desetuṁ yathāhaṁ dhammaṁ passeyyaṁ;

atthi ca me āyasmante ānande tāvatikā vissaṭṭhi.

Yannūnāhaṁ yenāyasmā ānando tenupasaṅkameyyan”ti.

Atha kho āyasmā channo senāsanaṁ saṁsāmetvā pattacīvaramādāya yena kosambī ghositārāmo yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā ānandena saddhiṁ sammodi …pe… ekamantaṁ nisinno kho āyasmā channo āyasmantaṁ ānandaṁ etadavoca:

“Ekamidāhaṁ, āvuso ānanda, samayaṁ bārāṇasiyaṁ viharāmi isipatane migadāye.

Atha khvāhaṁ, āvuso, sāyanhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito avāpuraṇaṁ ādāya vihārena vihāraṁ upasaṅkamiṁ;

upasaṅkamitvā there bhikkhū etadavocaṁ:

‘ovadantu maṁ āyasmanto therā, anusāsantu maṁ āyasmanto therā, karontu me āyasmanto therā dhammiṁ kathaṁ yathāhaṁ dhammaṁ passeyyan’ti.

Evaṁ vutte, maṁ, āvuso, therā bhikkhū etadavocuṁ:

‘rūpaṁ kho, āvuso channa, aniccaṁ;

vedanā …

saññā …

saṅkhārā …

viññāṇaṁ aniccaṁ;

rūpaṁ anattā …pe…

viññāṇaṁ anattā.

Sabbe saṅkhārā aniccā, sabbe dhammā anattā’ti.

Tassa mayhaṁ, āvuso, etadahosi:

‘mayhampi kho etaṁ evaṁ hoti—

rūpaṁ aniccaṁ …pe…

viññāṇaṁ aniccaṁ, rūpaṁ anattā, vedanā …

saññā …

saṅkhārā …

viññāṇaṁ anattā.

Sabbe saṅkhārā aniccā, sabbe dhammā anattā’ti.

Atha ca pana me sabbasaṅkhārasamathe sabbūpadhipaṭinissagge taṇhākkhaye virāge nirodhe nibbāne cittaṁ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati nādhimuccati.

Paritassanā upādānaṁ uppajjati;

paccudāvattati mānasaṁ:

‘atha ko carahi me attā’ti?

Na kho panevaṁ dhammaṁ passato hoti.

Ko nu kho me tathā dhammaṁ deseyya yathāhaṁ dhammaṁ passeyyanti.

Tassa mayhaṁ, āvuso, etadahosi:

‘ayaṁ kho āyasmā ānando kosambiyaṁ viharati ghositārāme satthu ceva saṁvaṇṇito sambhāvito ca viññūnaṁ sabrahmacārīnaṁ, pahoti ca me āyasmā ānando tathā dhammaṁ desetuṁ yathāhaṁ dhammaṁ passeyyaṁ.

Atthi ca me āyasmante ānande tāvatikā vissaṭṭhi.

Yannūnāhaṁ yenāyasmā ānando tenupasaṅkameyyan’ti.

Ovadatu maṁ, āyasmā ānando;

anusāsatu maṁ, āyasmā ānando;

karotu me, āyasmā ānando dhammiṁ kathaṁ yathāhaṁ dhammaṁ passeyyan”ti.

“Ettakenapi mayaṁ āyasmato channassa attamanā api nāma taṁ āyasmā channo āvi akāsi khīlaṁ chindi.

Odahāvuso channa, sotaṁ;

bhabbosi dhammaṁ viññātun”ti.

Atha kho āyasmato channassa tāvatakeneva uḷāraṁ pītipāmojjaṁ uppajji:

“bhabbo kirasmi dhammaṁ viññātun”ti.

“Sammukhā metaṁ, āvuso channa, bhagavato sutaṁ, sammukhā paṭiggahitaṁ kaccānagottaṁ bhikkhuṁ ovadantassa—

dvayanissito khvāyaṁ, kaccāna, loko yebhuyyena atthitañceva natthitañca.

Lokasamudayaṁ kho, kaccāna, yathābhūtaṁ sammappaññāya passato yā loke natthitā, sā na hoti.

Lokanirodhaṁ kho, kaccāna, yathābhūtaṁ sammappaññāya passato yā loke atthitā, sā na hoti.

Upayupādānābhinivesavinibandho khvāyaṁ, kaccāna, loko yebhuyyena

taṁ cāyaṁ upayupādānaṁ cetaso adhiṭṭhānābhinivesānusayaṁ na upeti na upādiyati nādhiṭṭhāti ‘attā me’ti.

Dukkhameva uppajjamānaṁ uppajjati, dukkhaṁ nirujjhamānaṁ nirujjhatīti na kaṅkhati na vicikicchati.

Aparappaccayā ñāṇamevassa ettha hoti.

Ettāvatā kho, kaccāna, sammādiṭṭhi hoti.

Sabbamatthīti kho, kaccāna, ayameko anto.

Sabbaṁ natthīti ayaṁ dutiyo anto.

Ete te, kaccāna, ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṁ deseti—

avijjāpaccayā saṅkhārā;

saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ …pe…

evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.

Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho …pe…

evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī”ti.

“Evametaṁ, āvuso ānanda, hoti yesaṁ āyasmantānaṁ tādisā sabrahmacārayo anukampakā atthakāmā ovādakā anusāsakā.

Idañca pana me āyasmato ānandassa dhammadesanaṁ sutvā dhammo abhisamito”ti.

Aṭṭhamaṁ.